آون آزمایشگاهی چیست

کاربرد آون (فور)

آون(فور)ها با توجه به گوناگونی که دارند غالبا کاربرد آن ها ثابت است و آن استریل و خشک کردن وسایل فلزی تمیز شده به کمک حرارت است که در دمای 180 درجه سانتی گراد به مدت 2 ساعت صورت می‌گیرد. با افزایش تدریجی دمای آون ، رطوبت موجود در وسایل شیشه‌ای تبخیر شده و بنابراین موجب از بین رفتن هر گونه فعالیت بیولوژیکی خواهد شد.

آون خلاء (Vacuum Oven) :

آون خلاء ( فور خلاء) یا خشک کن خلاء محفظه ای است که عمل خشک کردن در خلاء در آن صورت می گیرد و غالبا در صنایع داروسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آون های خلاء ( فور خلاء)  برای مکش هوا و ایجاد خلاء درون محفظه خود از یک پمپ خلاء بهره میبرند که در کنار یا زیر دستگاه قرار داده  می شود. پمپ های خلاء به دو صورت دستی و اتوماتیک موجود است که در دستی فرد باید فشار را به طور دستی تغییر دهد ولی در حالت اتوماتیک دستگاه خود به خود فشار را تغییر می‌دهد.

آون همرفتی (Convection Oven) :

یک آون(فور) همرفتی با ایجاد جریان همرفتی، کار آون(فور) را انجام می‌دهند به طوری که آون(فور) همرفتی دارای یک فن با یک المنت گرمایشی است که گرما را فراهم می کند. یک فن کوچک، هوا را در آون همرفتی پخش می کند. یک آون همرفتی ممکن است شامل منابع گرمای تابشی در بالا و پایین آون باشد که انتقال حرارت را افزایش می دهد.

اجزای آون آزمایشگاهی

با افزایش تدریجی دمای آون، رطوبت موجود در وسایل شیشه ای تبخیر شده و هرگونه فعالیت بیولوژیکی از بین خواهد رفت. برای ایجاد چنین رخ دادی نیاز به شرایطی است که این شرایط را اجزای آون، با وظایف متفاوتی که دارند، انجام می‌دهند. آون ها به شکل های متفاوتی فرایند استریل کردن تجهیزات فلزی و شیشه ای را انجام می‌دهد ولی به طور کل نوع اجزای آن ها ثابت است. این اجزا عبارتند از :

• محفظه داخلی: محفظه داخلی فور خشک کننده محل قرار گرفتن وسایل جهت استریل شدن می‌باشد. این محفظه اغلب از جنس استیل ضد زنگ و مقاوم در برابر حرارت بالا است. این محفظه همچنین محل قرار گرفتن سنسور دما و ترموکوپل است.
• المنت های گرم کننده: این اجزا جهت تأمین حرارت مورد نیاز فور قرار داده شده اند و اغلب در مجاورت جداره خارجی فور و در تماس با آن قرار گرفته‌اند تا دمای داخل آون را به میزان مورد نیاز افزایش دهند. در داخل هر فور ، بسته به نوع و مدل دستگاه و همچنین بسته به توان الکتریکی آن ، یک یا دو عدد المنت قرار می‌گیرد. این المنت‌ها اغلب از نوع فنری بوده و درون یک پوشش از جنس سرامیک نسوز قرار می‌گیرند تا از انتقال جریان الکتریکی به محفظه فور و اتصال نمودن آن جلوگیری شود.
• عایق‌های حرارتی: این عایق ‌ها به منظور جلوگیری از هدر رفتن انرژی حرارتی و سرد شدن سریع محفظه داخلی و همچنین جلوگیری از گرم شدن بیش از حد محفظه خارجی و مدارهای الکتریکی و نیز محیط بیرون تعبیه شده که اغلب از جنس پشم شیشه است.سیستم کنترل و نمایش دمای داخل محفظه: بسته به نوع آون، این دو سیستم می‌تواند کاملا مجزا و یا در یک سیستم یکپارچه بیاید. سیستم نمایش دمای داخل محفظه می‌تواند یک دماسنج عقربه‌ای ، دماسنج جیوه‌ای و یا یک برد الکتریکی به همراه سنسور حرارتی و نمایشگر دیجیتال باشد. سیستم کنترل دما نیز بسته به نوع دستگاه می‌تواند به صورت ترموکوپل‌های فلزی ، جیوه‌ای و یا سیستم‌های میکروپروسسوری مشتمل بر سنسورهای دقیق باشد ؛ در این صورت سیستم نمایش و کنترل دما می‌تواند در هم ادغام شود.
• سیستم‌های حفاظتی:  بسته به نوع دستگاه سیستم‌های حفاظتی الکتریکی و حرارتی جهت حفاظت کاربران و دستگاه و محتویات آن پیش‌بینی می‌شود. فیوزهای الکتریکی برای قطع جریان در موارد اضطراری، سیستم قطع جریان در زمان بالا رفتن بیش از حد دما (به هنگام عمل نکردن سیستم کنترل دما) و … از جمله این سیستم‌ها است.

طرز کار با آون آزمایشگاهی

دانستن طرز کار با هر دستگاهی باعث افزایش طول عمر دستگاه و بهتر کارکردن دستگاه با بازدهی بالا می‌شود :

1. دستگاه را در جای مسطح و خشک بر روی میز مناسب قرار دهید. از قرار دادن دستگاه بر روی میز چوبی یا پلاستیکی خوداری کنید، زیرا باعث اشتعال می‌شود.
2. کابل دستگاه را به سوکت پشت دستگاه وصل نموده و آن را محکم فشار دهید تا در جای خود محکم گردد و سمت دیگر آن را حتماً به پریز ارت دار وصل نمایید. از اتصال به سیم سیار و سه راهی و … خودداری نمایید.
3. کلید پاور دستگاه را روشن کنید.
4. تایمر را در حالت Bypass قرار دهید.
5. دمای مورد نظر را توسط دستگاه تنظیم دما (ترموستات) تنظیم نمایید.
6. هنگامی که دستگاه کنترل دما به دمای مورد نظر رسید می‌توانید تایمر را کوک کرده و تا ۱۲۰ دقیقه زمان را برای دستگاه تعریف کنید.
7. هنگامی که تایمر بر روی عدد صفر قرار گیرد کار دستگاه تمام شده است

نکات مهم

• درصورتیکه تایمر بر روی عدد صفر قرار گرفته باشد دستگاه گرم نمی کند و کارکرد دستگاه بستگی مستقیم به فعال بودن تایمر دارد.
• در صورت نیاز به کارکردن دستگاه بیشتر از زمان دو ساعت می توانید تایمر را در حالتBypass قرار دهید.
• از خلاف چرخاندن تایمر خودداری نمایید.
• خاموش و روشن شدن سیگنال های سبز و قرمز نشان دهنده رسیدن دمای دستگاه به محدوده مورد نظر بوده و به معنی اتمام کار دستگاه نمی باشد.

نکات ایمنی

1. جهت خنک شدن دستگاه از باز گذاشتن درب جداً خودداری نمایید.
2. از محکم شدن کابل در محل سوکت مطمئن شوید،زیرا سبب جرقه زدن و ذوب شدن کابل شده و امکان آتش سوزی دارد.
3. از ریختن مایعات در کف دستگاه جداً خودداری نمایید.
4. از گذاشتن وسایل اشتعال زا در دستگاه جداً خودداری نمایید.

تفاوت آون ازمایشگاهی با انکوباتور چیست؟

انکوباتورعمدتا برای رشد حیات میکروبیولوژیکی استفاده می‌شود و برای این منظور نیاز نیست که دمایی بالاتر از 50 درجه سانتیگراد داشته باشد. این در حالی است که آون آزمایشگاهی برای استریل و خشک کردن ظروف آزمایشگاهی استفاده می شود و دمای آن بسیار بالاتر از انکوباتور می باشد.

کاربرد آون آزمایشگاهی برای از بین بردن عفونت و استریل کردن است. این در حالی است کا کاربرد انکوباتور نگهداری و حفظ حیات در یک دمای مشخص است.