دماسنج جیوه ای

ترمومتر جیوه ای:

ترمومتر آزمایشگاهی به صورت لوله ای شیشه ای یا فلزی است که طرفین آن بسته است و در قسمت پایین آن مخزنی است که در آن بسته به نوع ترمومتر ، الکل یا جیوه قراردارد .

ترمومتر آزمایشگاهی وسیله ای است که در آزمایشگاه ها برای اندازه گیری دمای اجسام و مواد مختلف و حتی برای اندازه گیری دمای محیط استفاده می شود .

دماسنج آزمایشگاهی برای اندازه گیری :

نقطه جوش
نقطه انجماد
تغییر درجه حرارت مواد مختلف

برای تعیین درجه حرارت بدن کاربردی ندارد وبرای تعیین دمای بدن از نوع ترمومتر بالینی استفاده میشود .

انواع ترمومتر

اگر بخواهیم انواع ترمومتر آزمایشگاهی را شرح دهیم بایستی به موارد زیر اشاره نماییم:

دماسنج مایع در شیشه : لوله ای شیشه ای حاوی الکل یا جیوه است .

دماسنج نوار دوفلزی: از دوفلز مجزا ساخته شده که تفاوت درانبساط و انقباض آنها اساس کار آنهاست.

دماسنج مادون قرمز : انرژی مادون قرمز را به سیگنال الکتریکی تبدیل کرده که به عنوان مقیاس دما در فارنهایت یا سلسیوس خوانده میشود.

دماسنج الکترونیکی : دراین ترمومتر تغییرات مقاومت الکتریکی به تغییرات دمایی تبدیل شده و سپس ارزیابی خواهد شد.

نوع جیوه ای معمولی ترین مدل دماسنج است .

روش کار دماسنج ها براساس انبساط و انقباض الکل یا جیوه است .

برای اندازه گیری دماهای پایین از الکلی ودمای بالا از جیوه ای استفاده میشود .

دامنه اندازه گیری ترمومتر آزمایشگاهی الکلی بین 10- تا 110 درجه سانتی گراد است .

دامنه اندازه گیری ترمومتر جیوه ای بین 50 تا 250 یا 300 درجه سانتی گراد است .

دامنه دماسنج بالینی 35 تا 42 درجه سانتیگراد میباشد .

ترمومتر واژه ای فرانسوی است و از واژگان ترموس به معنای دما و متر به معنای اندازه تشکیل می شود .

ماسنج جیوه ای آزمایشگاهی که اکنون در آزمایشگاهها به کار برده می شود، درست همان کار دماسنج گالیله را انجام می دهد. با این تفاوت که در این نوع دماسنج بجای هوا، جیوه تعبیه شده است.

دماسنج جیوه ای آزمایشگاهی از میله بلندی به طول حدود 20 سانتیمتر ساخته شده است که درون مخزن آن از جیوه پر شده است همان طور که در تصویر میبینید بدنه این لوله شیشه ای از رنج 50- الی 400+ بالای صفر توانایی نشان دادن دما را دارد.

دماسنج جیوه ای را چه کسی ساخت ؟

دماسنج جیوه ای را (گراند دوک) فردینان (دوم)، در حدود سال ۱۶۵۴ برای نخستین بار ساخت. وی دوک بزرگ توسکان (ایتالیا) بود.

دلیل استفاده جیوه در دماسنج ها چیست ؟

دماسنج به سادگی از یک لوله ی شیشه ای حاوی جیوه درست می شود. البته باید آن لوله را با اعداد درجه بندی هم بکنیم تا بتواند درجه بالا و پائین آمدن جیوه را به روشنی بیان کند.

چگونه درجه بندی کردن دماسنج جیوه ای:

درجه بندی کردن دماسنج جیوه ای به دو دمای ثابت احتیاج داریم : دما ذوب یخ و دمای جوش آب

ابتدا مخزن دماسنج را درون مقداری خرده یخ در حال ذوب قرار می دهیم , مشاهده می کنیم که سطح جیوه در لوله پایین آمده و در یک نقطه متوقف می شود ,‌آن نقطه را علامت زده و برابر عدد صفر در نظر می گیریم. سپس مخزن دماسنج را درون بخار آب جوش قرار می دهیم , سطح جیوه در لوله بالا رفته و در نقطهء دیگری متوقف می شود , آن نقطه را علامت زده برابر عدد صد در نظر می گیریم . بین دو عدد صفر و صد را به صد قسمت مساوی تقسیم می کنیم .

نکته: در درجه بندی کردن دماسنج باید شرایط زیر را در نظر بگیریم :

۱- یخ باید خالص باشد , زیرا ناخالصی دمای ذوب یخ را پایین می آورد.

۲- آب باید خالص باشد , زیرا ناخالصی دمای جوش آب را افزایش می دهد.

۳- مخزن دماسنج باید در بخار آب جوش قرار بگیرد , نه در خود آب , زیرا دمای آب در همه نقاط یکسان نیست.

۴- این عمل باید در فشار یک اتمسفر انجام شود , زیرا با تغییر فشار هوا , دمای ذوب یخ و جوش آب تغییر می کند.