کلنی کانتر چیست؟

دستگاه کلنی کانتر

در حالت کلی دستگاه Colony counter، وسیله ای الکتریکی جهت شمارش میکروارگانیسم ها، قارچ ها و باکتری های بیماری زای موجود در محیط آگار، ظروف پتری دیش و مینی ژل است که به بوق مخصوص و یک قلم حساس مجهز شده و دارای صفحه ای مدور (روشن شونده) است که حالت تقسیم شده دارد. کلنی کانتر به ۱۶ طیف رنگ نور پس زمینه مجهز شده و کلنی ها را تا ۹۹۹۹ می شمارد.

کلنی کانترها مخصوص محیط های آزمایشگاهی و تشخیص طبی بوده و بیشترین کاربرد را در آزمایشگاه های باکتریولوژی، میکروب شناسی، مراکز تحقیقاتی و واکسن سازی دارند. این دستگاه برعکس میکروسکوپ، سلول های مرده را نمی شمارد و فقط به شمارش سلول های زنده می پردازد. این دستگاه با شمارش باکتری ها در محدوده معین، سرعت تکثیر عوامل بیماری زا و عفونت در بدن اشخاص بیمار را تشخیص می دهد. کلنی کانترها در قالب ها و اندازه های مختلف طراحی شده اند و می توان از آنها در حالت های مختلف دستی، اتوماتیک و نیمه اتوماتیک استفاده کرد. کلنی کانترها با برق تک فاز (۲۲۰ ولت) تغذیه می شوند.

با این دستگاه می توان کلنی های پلیت را نیز شمرد و هدف از این کار، تخمین سلول ها برحسب توانایی آنها (سلول ها) جهت رشد و تشکیل کلنی تحت شرایط زمانی، دمایی و تغذیه ای خاص می باشد.

موارد استفاده از کلنی کانتر

• آزمایشگاه های تحقیقاتی 
• مراکز واکسن سازی
• آزمایشگاه های باکتریولوژی و میکروب شناسی
• مراکز داروسازی
• صنایع غذایی و محیط زیست
• صنایع آب و فاضلاب
• صنایع دامپزشکی
• قابل استفاده برای تفکیک کلنی ها از لحاظ شکل ظاهری و رنگ
• قابلیت استفاده از کلنی کانت در آزمایش ادرار
• استفاده بمنظور تعیین و تشخیص تعداد کلنی ها
• استفاده برای بررسی موتاسیون باکتریایی و کلنی باکتری ها

روش رایج جهت شمارش تعداد کلنی ها با کلنی کانتر

• شمارش دستی یا نیمه اتوماتیک: در این روش شمارش بگونه ای صورت می گیرد که پلیت را در حالت وارونه روی صفحه قرار می دهند (روی صفحه از شیشه ای شطرنجی استفاده می کنند که دارای خانه هایی علامت گذاری شده است تا امکان شمارش کلنی ها راحت تر شود).
• شمارش اتوماتیک: این روش کاملاً خودکار بوده و اندازه گیری تعداد کلنی ها در یک رقت و غلظت معین صورت می گیرد.

مزایای اصلی دستگاه کلنی کانتر

• قابلیت تکرار شمارش کلنی‌ها در عرض چند دقیقه
• عدم شمارش سلول‌های مرده (تنها سلول های زنده شمرده می شوند)
• به حداقل رسیدن خطا در شمردن
• سرعت و دقت  بالا در شمردن (صرفه جویی در زمان)
• ایجاد نظم در شمارش
• تجهیز شده به صفحه ویژه جهت راحتی عملیات شمارشی
• مجهز شده به حافظه درونی جهت دسترسی به اطلاعات در زمان قطعی برق و نگهداری آخرین شمارش
• کمک به کاهش خطاهای انسانی در شمارش و استانداردسازی
• قابلیت شمارش کلنی های حاوی نور فلورسنت
• قابل نمایش نتیجه شمارش در کمتر از چند ثانیه
• قابلیت شمارش کلنی های ریز با قابلیت بزرگ نمایی
• امکان ذخیره و نگهداری اطلاعات با نرم افزارهای سیستم

معایب دستگاه

• از آنجایی که این دستگاه تنها سلول های زنده را می شمارد، اگر به محاسبه غلظت تمامی سلول ها در نمونه نیاز باشد، قطعاً خطا رخ خواهد داد. محتوای پیشنهادی : همزن مکانیکی
• کلنی ها بر حسب ویژگی های فیزیکی کلنی از قبیل: اندازه، شکل و همپوشانی کلنی ها شمرده می شوند، بنابراین اگر کلنی ها بر اثر ضخامت آگار پلیت، حالت در هم رفته داشته باشند، احتمال وقوع خطا بالاست. 

بررسی قطعات مختلف کلنی کانتر

کلنی کانتر همانند هر تجهیز آزمایشگاهی دیگر از اجزای مختلفی تشکیل شده که در این بخش قصد دارم آنها را بررسی کنم.

• صفحه اصلی

کلنی کانتر دارای صفحه ای شطرنجی بوده که بر روی آن از اعداد و ارقامی استفاده شده است، این اعداد را می توان در حالت دستی، به سمت عقب یا جلو منتقل کرد. قطر صفحه شمارش متناسب با ظرفیت دستگاه متغیر است.

• بدنه

بدنه کلنی کانتر از پلاستیک مقاوم و سفت است (پلیمر ABS) که قابلیت ضربه پذیری بالایی دارد. ABS نسبت به برق عایق بوده و طول عمر بالایی دارد.

• نمایشگر

 بر روی صفحه کلنی کانتر از نمایشگر دیجیتال LED با نور مناسب استفاده شده است.

• ذره بین

این دستگاه دارای ذره بینی با قطر مناسب بوده (متناسب با ظرفیت دستگاه) که به لامپ داخلی (چراغ) مجهز شده و بسیار باکیفیت است. ذره بین کاربردی قدرت بزرگنمایی بالایی داشته و تصاویر را با وضوح لبه به لبه مهیا می سازد.

• سیستم روشنایی

لامپ این دستگاه (سیستم روشنایی) از نوع LED بوده و از قابلیت کنترل نور برخوردار است. این لامپ روی ذره بین تعبیه شده و با غلظت مناسب نور و بدون ایجاد گرما، روشنایی سایه ای فراهم می کند.

• نگهدارنده انعطاف پذیر

این ذره بین به نگهدارنده ای منعطف مجهز شده است. این نگهدارنده انعطاف پذیر، در بزرگنمایی موقعیت لنز موثر بوده و نیز سبب می شود زاویه روشنایی در محورهای مختلف قابل تنظیم باشد. علامت گذاری در این دستگاه، به عهده قلم پین نمدی می باشد، این قلم توسط کابل به دستگاه متصل می گردد.

• قلم

از دیگر اجزای این دستگاه، حسگر فشاری یا همان قلم است که از طریق کابل به صفحه اصلی دستگاه وصل شده است. در واقع فشردن قلم روی محیط کشت، سبب فعال شدن بخش شمارنده دستگاه شده و عملیات شمارش آغاز می گردد. در نتیجه نیازی به سپردن اعداد به ذهن نیست.

• کلید دیجیتالی

این کلید روی صفحه اصلی قرار دارد و توسط آن می توان عدد شمارنده را به دلخواه کم یا زیاد کرد. بنابراین در کاربری راحت تر دستگاه تاثیرگذار است.

انواع دستگاه کلنی کانتر

• قلم حساس به فشار

این نوع کلنی کانتر جزو ساده ترین و ارزان قیمت ترین نوع بوده و حالت پرتابل دارد. همانطور که از اسم این دستگاه مشخص است، قلم آن به فشار حساس بوده و هر بار بعد از شمارش کلنی، روی ظرف پتری دیش مارک می گردد. بدین ترتیب عدد درج شده و با فشار دادن نمایان می شود، البته این عمل همراه با صدا است. توجه کنید که کلنی کانتر فوق، میانگین اطلاعات مورد نظر را می گیرد، اما از قابلیت ذخیره اطلاعات برخوردار نیست.

• کلنی کانتر با صفحه لمسی

این دستگاه به صفحه ای لمسی مجهز شده و می توان گفت، نوعی شمارنده دیجیتالی بوده که از قابلیت ذخیره اطلاعات برخوردار است.

روش استفاده از کلنی کانتر

در ابتدا بهتر است مکانی کم نور برای قرارگیری دستگاه در نظر بگیرید، سپس می توانید کابل دستگاه را به برق متصل و آن را روشن کنید. پس از روشن شدن، می توان پلیت را داخل کلنی کانتر قرار داد. در صورتی که تراکم کلنی ها برابر بود، می توان پلیت را به ۴ بخش تقسیم نمود و فقط یک چهارم آن را مورد شمارش قرار داد. در این حال عدد حاصله را می توان در ۴ ضرب کرد، در صورت نابرابری تراکم، باید هر ۴ بخش شمرده شود. در ذیل روش کار با دستگاه کلنی کانت را بصورت جامع تر توضیح می دهیم.

در حالت کلی پس از روشن کردن دستگاه، محیط کشت حاوی باکتری روی صفحه روشن قرار می گیرد. کاربر باید میزان نور را تنظیم نموده و قلم الکتریکی را بردارد و از بخش فوقانی ذره بین، محیط کشت را در حالت عمودی بررسی نماید و کلنی ها را بشمارد. اصول کارکرد این دستگاه، بگونه ای است که ابتدا یک اسکن از ظرف پتری دیش گرفته شده و کلنی ها از صفحه جدا می گردند؛ بدین ترتیب شمارش کلنی ها (حتی کلنی هایی که در کناره های پلیت قرار دارند) برحسب الگوریتمی خاص صورت می گیرد. 

موارد قابل توجه در نگهداری و استفاده از کلنی کانترها

برای شمارش کلنی ها، حتماً آنها را زیر هود لامینار انجام دهید و بعد از هر بار استفاده، دستگاه را داخل کاور قرار دهید.

بعد از تمام شدن عملیات شمارش، حتماً نوک قلم را توسط محلول ضدعفونی کننده قوی، تمیز و گندزدایی کنید.

بهتر است قبل از عملیات شمارش کلنی های سطح محیط کشت، باکتری ها به اندازه کافی رشد کنند تا به راحتی قابل مشاهده باشند.

با استفاده از پارچه نرم و تمیز و آب گرم مقطر، صفحه کلنی کانتر را تمیز کنید.

برای تمیز کردن ذره بین و صفحه روشن شونده، از مایعات خورنده خودداری کنید.

هرگز از الکل برای تمیز کردن صفحه استفاده نکنید، زیرا ممکن است خط کشی ها و اعداد و ارقام روی آن را از بین بروند.

محل نصب و نگهداری کلنی کانتر، باید عاری از هر نوع رطوبت باشد.

ویژگی های بارز کلنی کانتر

• کلنی کانتر بسیار سبک وزن بوده (تقریباً دو کیلوگرم) و به راحتی می توان آن را جابجا کرد؛ بطوری که امکان استفاده از آن بصورت رومیزی وجود دارد.
• زمانی که یک کلنی روی صفحه قرار می گیرد، تکامل مدار الکتریکی در بازخوانی شمارنده کلنی، سبب افزایش یک واحدی می شود.
• بهتر است عملیات شمارشی توسط کلنی کانتر، بصورت اتوماتیک اجرا شود تا نتیجه دقیق باشد.
• کلنی کانترهای این شرکت با یکسال گارانتی معتبر به بازار عرضه می گردند و ساخت آنها برحسب آخرین تکنولوژی روز صورت گرفته است.
• استفاده از کلنی کانتر بسیار راحت است و برای کاربری آن نیاز به تجربه قبلی نیست.